De Europese Unie heeft op 27 oktober 2026 nieuwe regels gepubliceerd over de sociale zekerheid van mensen die in een ander EU-land werken en/of wonen. Het gaat om de Wijzigingsverordening (EU) 2026/2359. Die past twee bestaande Europese verordeningen aan: Verordening (EG) nr. 883/2004 en de bijbehorende uitvoeringsverordening (EG) nr. 987/2009. Samen bepalen ze welk land verantwoordelijk is voor uw sociale zekerheid, zodat u maar in één land premie betaalt en geen rechten verliest als u de grens oversteekt. 

 

De wijzigingen gaan onder meer over:  

• tijdelijk werken in een ander land (detachering),  

• het bewijsdocument A1,  

• werkloosheidsuitkeringen,  

• langdurige zorg,  

• gezinsuitkeringen en  

• de uitwisseling van gegevens tussen landen.  

• Elke wijziging lichten we hieronder in de basis even toe, gebaseerd op de informatie die tot nu toe bekend is met betrekking tot de toekomstige uitvoering van de nieuwe regels. 

 

A1-verklaringen en detachering 

 

Wie tijdelijk in een ander EU-land werkt, blijft vaak verzekerd in het eigen land. Dat toont u aan met een A1-verklaring: een document van de sociale verzekeringsinstantie van uw thuisland. Van detachering spreken we als een werkgever een werknemer tijdelijk naar een ander EU-land stuurt. De EU wil de administratieve rompslomp verminderen, maar ook misbruik van detachering tegengaan. 

 

Wat verandert er? 

 

• Zakenreizen: voor tijdelijke werkzaamheden zoals vergaderingen, congressen, seminars en opleidingen is geen A1-verklaring meer nodig. Het gaat om reizen in het belang van de werkgever waarbij geen diensten of goederen worden geleverd. U blijft wel gewoon verzekerd in het land waar u verzekerd was. 
• Korte klussen: ook voor werk van maximaal drie opeenvolgende dagen binnen een periode van dertig dagen is geen A1-verklaring nodig. In de bouw geldt deze uitzondering niet: daar blijft een A1-verklaring altijd verplicht. De regels over welk land verantwoordelijk is voor uw sociale zekerheid blijven ook hier hetzelfde.
• Eerst drie maanden verzekerd: wie wordt gedetacheerd, moet vlak daarvoor ten minste drie maanden onafgebroken verzekerd zijn geweest in het land van de uitzendende werkgever. Zelfstandigen moeten in die periode al drie maanden in hun eigen land actief zijn geweest. 
• Pauze tussen detacheringen: een detachering mag maximaal 24 maanden duren. Wie daarna opnieuw naar hetzelfde land wil, moet eerst ten minste twee maanden wachten. In bijzondere gevallen zijn uitzonderingen mogelijk.
• Vooraf aanvragen: de A1-verklaring moet voortaan worden aangevraagd voordat het werk in het andere land begint. Nu staat in de regels nog dat dit ‘waar mogelijk’ vooraf gebeurt.
• Betere controle: de instantie die een A1-verklaring afgeeft, moet de feiten eerst zorgvuldig toetsen. Landen moeten elkaar binnen vaste termijnen antwoord geven, bijvoorbeeld binnen 35 werkdagen op vragen over welke wetgeving van toepassing is. Twijfelt een land aan een afgegeven A1-verklaring, dan moet het afgevende land binnen 30 werkdagen reageren (bij spoed binnen 10). 

Werkloosheidsuitkeringen 

 

Ook de regels voor werkloosheidsuitkeringen bij werken en wonen in verschillende landen veranderen. Daarmee wil de EU duidelijker maken welk land de uitkering betaalt. 

 

Wat verandert er? 

• Grensarbeiders: wie in het ene land woont en in het andere werkt en volledig werkloos wordt, krijgt de uitkering voortaan van het werkland, als de persoon daar vooraf ten minste 22 weken onafgebroken heeft gewerkt of verzekerd was en aan de nationale voorwaarden voldoet. Nu betaalt in die situatie nog het woonland. Er komen verder ook veranderingen aan met betrekking tot de wachttijd en de toepasselijke wetgeving bij werken met behoud van uitkering. 
• Werk zoeken in een ander land: wie werkloos is en in een ander EU-land werk zoekt, kan de uitkering daar standaard zes maanden meenemen. Nu is dat doorgaans drie maanden, met de mogelijkheid tot zes. Het land dat de uitkering betaalt, mag die periode verlengen tot het einde van het recht op uitkering. 

Langdurige zorg en gezinsuitkeringen 

 

Ook voor langdurige zorg en gezinsuitkeringen komen er duidelijkere regels voor mensen die in een ander EU-land wonen of werken dan waar zij verzekerd zijn. 

 

Wat verandert er? 

• Langdurige zorg, dat is zorg en ondersteuning bij dagelijkse activiteiten voor mensen die dat langere tijd niet zelf kunnen, krijgt een eigen definitie en een eigen regeling in de Europese coördinatieregels. In de regel worden deze uitkeringen op dezelfde manier gecoördineerd als uitkeringen bij ziekte. 
• De verordening maakt duidelijker welk land verantwoordelijk is voor deze zorguitkeringen en hoe landen dit onderling regelen. 
• Daarnaast worden de regels voor gezinsuitkeringen, zoals kinderbijslag, aangepast. 

Gegevensuitwisseling en fraudebestrijding 

 

De EU wil de uitvoering digitaliseren en de samenwerking tussen sociale verzekeringsinstanties verbeteren. Zo moeten fouten en fraude sneller aan het licht komen. 

 

Wat verandert er? 

• Instanties krijgen meer mogelijkheden om gegevens elektronisch uit te wisselen. 
• Er komt een duidelijkere wettelijke basis om persoonsgegevens over de grens te verwerken en te controleren, in lijn met de Europese privacywetgeving (AVG). 
• Nieuwe procedures en vaste termijnen moeten fraude, fouten en misbruik sneller zichtbaar maken. 

Wat betekenen de nieuwe regels voor grensarbeiders? 

 

Voor grensarbeiders, mensen die in het ene land wonen en in het andere werken, is vooral de nieuwe regel bij werkloosheid belangrijk: na ten minste 22 weken werk betaalt in de regel het werkland de uitkering. Meer duidelijkheid over langdurige zorg en gezinsuitkeringen kan hen ook raken. 

 

De regels over A1-verklaringen en detachering gelden vooral voor werknemers die tijdelijk in een ander land werken, en voor hun werkgevers. Zij krijgen minder papierwerk bij zakenreizen en heel korte klussen, maar te maken met strengere voorwaarden voor detachering. 

 

 

Tijdschema 

 

Moment	Gebeurtenis
27 oktober 2026	Publicatie van Verordening (EU) 2026/2359 in het Publicatieblad van de Europese Unie.
1 november 2026	Inwerkingtreding: de eerste dag van de maand na publicatie. Alleen een klein aantal onderdelen gaat nu al gelden, waaronder Bijlage XI – zie https://grenzinfo.eu/nl/belangrijke-wijziging-recht-op-ziektekostenverzekering-via-cak/.
1 november 2028	24 maanden na inwerkingtreding gaat het grootste deel van de inhoudelijke wijzigingen gelden, waaronder de nieuwe regels voor A1-verklaringen, detachering, werkloosheidsuitkeringen, langdurige zorg en gezinsuitkeringen.

 

De meeste wijzigingen gaan dus pas twee jaar na de inwerkingtreding gelden. Zo krijgen overheden, uitvoeringsinstanties en werkgevers de tijd om hun procedures en systemen aan te passen. Tot die tijd blijven de huidige regels gelden. Al afgegeven A1-verklaringen en lopende detacheringen blijven tot die datum onder de oude regels vallen. Voor Noorwegen, IJsland, Liechtenstein en Zwitserland gelden de wijzigingen niet automatisch: zij moeten de nieuwe regels eerst zelf overnemen. Hoe de wijzigingen in de praktijk gaan uitwerken, is nog niet op alle onderdelen duidelijk. Zodra hierover meer informatie beschikbaar is, berichten wij daarover. 

 

De volledige tekst van Verordening (EU) 2026/2359, de wijzigingsverordening waarmee de EU de coördinatieregels voor sociale zekerheid aanpast vindt u op de website van Eur-Lex.