Als u in België werkt en ouder (geworden) bent, kunt u aanspraak maken op verschillende verlofregelingen en premies. Denk daarbij aan moederschapsverlof, geboorteverlof, ouderverlof, een geboortepremie en kindergeld.
Dit alles hangt echter niet alleen van uzelf af, maar ook van de andere ouder. Het is daarom belangrijk om goed op de hoogte te zijn van uw rechten.
Moederschaps- en geboorteverlof
Bent u zwanger of bent u net ouder geworden? In dit geval heeft u recht op moederschapsverlof als u zwanger bent, of op geboorteverlof als u vader of meemoeder bent.
Moederschapsverlof
Het Belgische moederschapsverlof vraagt u aan bij uw Belgische wekgever. Voor de uitbetaling is echter uw Belgische ziekenfonds verantwoordelijk. Het moederschapsverlof bestaat uit twee verschillende delen: het zwangerschapsverlof en het bevallingsverlof. Het zwangerschapsverlof duurt minimaal 1 week en maximaal 6 weken, te rekenen vanaf de vermoedelijke bevallingsdatum. Het bevallingsverlof begint op de dag van de bevalling, duurt minimaal 9 weken en maximaal 14 weken. Gecombineerd duurt het moederschapsverlof dus 15 weken. Bij een twee- of meerling kan het totale verlof oplopen tot 19 weken.
De hoogte van de moederschapsuitkering bedraagt de eerste 30 dagen 82% van het onbegrensde brutoloon, vanaf de 31e dag bedraagt het maximaal 75% van het begrensde brutoloon per dag. De uitkering wordt betaald door uw ziekenfonds.
Profylactisch of borstvoedingsverlof
Zwangere vrouwen die werk verrichten dat gevaarlijk is voor de eigen gezondheid of die van de baby hebben recht op profylactisch (of preventief) verlof. De arts moet dan attesteren dat het werk gevaarlijk is. De arbeidsovereenkomst wordt dan geschorst. Tijdens de zwangerschap betaalt het ziekenfonds een uitkering die 78,237% bedraagt van het begrensde brutoloon per dag.
Vrouwen die na het moederschapsverlof borstvoeding geven, kunnen ook nog recht hebben op profylactisch (of preventief) borstvoedingsverlof. Het ziekenfonds betaalt dan een uitkering die 60% bedraagt van het begrensde brutoloon per dag. Profylactisch borstvoedingsverlof duurt tot maximaal 5 maanden na de bevalling.
Ten slotte kunnen vrouwen die borstvoeding geven ook borstvoedingspauzes nemen om borstvoeding te geven of om melk af te kolven. Borstvoedingspauzes kunnen opgenomen worden tot 9 maanden na de geboorte van het kind, en bedragen bij een voltijdse werkdag maximum 1 uur. Uw ziekenfonds betaalt de uitkering, die 82% bedraagt van het onbegrensde brutoloon.
Geboorteverlof
Het geboorteverlof, waar zowel vaders als meemoeders recht op hebben, moet bij de Belgische werkgever aangevraagd worden. Het geboorteverlof bedraagt 4 weken.
De eerste 3 dagen van het geboorteverlof wordt het loon doorbetaald door de werkgever, daarna betaalt uw ziekenfonds een uitkering. De hoogte van de uitkering vanaf dag 4 bedraagt 82% van het begrensde brutoloon. Het geboorteverlof moet opgenomen worden binnen 4 maanden na de bevalling.
Het begrensde brutoloon bedrag bedraagt maximaal € 183,13.
Meer informatie over het moederschaps-, profylactisch, borstvoedings- en geboorteverlof vindt u op deze website van het Riziv.
Ouderschapsverlof en tijdskrediet
Naast het moederschaps- en geboorteverlof kent België nog twee verlofregelingen onder het stelsel van loopbaanonderbreking. Het gaat dan om ouderschapsverlof en tijdskrediet.
Ouderschapsverlof
Het ouderschapsverlof is een vorm van loopbaanonderbreking waarmee werknemers tijdelijk (voltijds of deeltijds) stoppen met werken om voor hun kind te zorgen. Wanneer u in België werkt, kunt u eventueel aanspraak maken op ouderschapsverlof. Tijdens het ouderschapsverlof hebt u recht op een uitkering van de Rijksdienst voor Arbeidsvoorzieningen (RVA).
Om recht te hebben op het ouderschapsverlof, moeten zowel uzelf als uw kind aan een aantal voorwaarden voldoen:
- Het ouderschapsverlof moet starten voordat uw kind de leeftijd van 12 jaar bereikt, tenzij de werkgever vraagt om het ouderschapsverlof uit te stellen; en
- U was in de afgelopen 15 maanden minstens 12 maanden werkzaam bij uw huidige werkgever.
Voldoet u aan deze voorwaarden, dan kunt u ouderschapsverlof opnemen. U kunt het ouderschapsverlof op verschillende manieren opnemen:
- Voltijds gedurende een periode van 4 maanden, opsplitsbaar in periodes van 1 maand;
- Halftijds bij een voltijdse tewerkstelling gedurende een periode van 8 maanden, opsplitsbaar in periodes van 2 maanden;
- 1/5 bij een voltijdse tewerkstelling gedurende een periode van 20 maanden, opsplitsbaar in periodes van 5 maanden;
- 1/10 bij een voltijdse tewerkstelling voor een periode van 40 maanden, opsplitsbaar in periodes van 10 maanden.
Het ouderschapsverlof moet aangevraagd worden bij de werkgever, minstens 2 maanden voor de start van het ouderschapsverlof. De werkgever mag het ouderschapsverlof niet weigeren, behalve de 1/10 variant. Wel mag de werkgever vragen om uitstel van de start van het ouderschapsverlof.
De uitkering voor het ouderschapsverlof moet aangevraagd worden bij het RVA. Het aanvraagformulier moet digitaal door zowel uzelf als uw werkgever ingevuld worden. Dat kan via deze website van de RVA: https://www.rva.be/breakatwork.
De uitkering is niet afhankelijk van het inkomen, maar bedraagt een maandelijks forfaitair bedrag. Het maandelijks forfaitair bedrag varieert naargelang de manier waarop het ouderschapsverlof opgenomen wordt. Alleenstaande ouders hebben recht op een verhoogd maandelijks forfaitair bedrag.
Bij voltijds ouderschapsverlof bedraagt de uitkering bruto € 1.038,11 (€ 1.768,56 voor alleenstaande ouders); bij halftijds ouderschapsverlof € 519,04 (€ 884,28 voor alleenstaande ouders); bij 1/5 ouderschapsverlof € 176,08 (€ 353,70 voor alleenstaande ouders); en bij 1/10 ouderschapsverlof € 88,04 (€ 176,85 voor alleenstaande ouders).
Woont u in Duitsland, dan kunnen zowel u als de andere ouder aanspraak maken op de Duitse ouderschapsuitkering (Elterngeld). Een combinatie met het Belgische ouderschapsverlof is in dit geval mogelijk. De Belgische uitkering in het kader van het ouderschapsverlof wordt dan wel verrekend met het Duitse Elterngeld.
In tegenstelling tot het Duitse Elterngeld kan het Belgische ouderschapsverlof niet gedeeld worden met de andere ouder.
Tijdskrediet
Het tijdskrediet is net als het ouderschapsverlof een vorm van loopbaanonderbreking. Het verschil met ouderschapsverlof is dat het tijdskrediet opgenomen kan worden met meerdere ‘motieven’, waaronder zorg voor een kind. Wanneer u in België werkt, kunt u eventueel aanspraak maken op het tijdskrediet. Tijdens het tijdskrediet hebt u recht op een uitkering van de RVA.
Om recht te hebben op het tijdskrediet, moet er eerst en vooral sprake zijn van een zorgmotief. Afhankelijk van het zorgmotief, kan het tijdskrediet voltijds of deeltijds opgenomen worden en bedraagt de maximumduur 48 of 51 maanden. Voor meer informatie over de verschillende zorgmotieven, zie deze website van de RVA: https://www.rva.be/burgers/loopbaanonderbreking-tijdskrediet-en-thematische-verloven/tijdskrediet-privesector/tijdskrediet-met-motief.
Daarnaast hangt uw recht op het tijdskrediet af van uw anciënniteit en de grootte van uw werkgever. Zo moet u minstens 36 maanden werkzaam zijn bij uw huidige werkgever. Werken er bij uw werkgever minder dan 11 werknemers, dan mag uw werkgever het tijdskrediet weigeren.
Ook het tijdskrediet kan, afhankelijk van het zorgmotief, op verschillende manieren opgenomen worden. Het kan dan gaan om een voltijds, halftijds of 1/5 tijdskrediet.
Het tijdskrediet moet in verschillende stappen aangevraagd worden. Eerst moet via de website van de RVA (https://www.rva.be/breakatwork) een attest tijdskrediet aangevraagd worden. Vervolgens moet het tijdskrediet aangevraagd worden bij de werkgever, die afhankelijk van het aantal werknemers tussen de 3 en de 6 maanden tijd heeft om te beslissen. Ten slotte kan via dezelfde website van de RVA de aanvraag vervolledigd worden, waarna de RVA zal overgaan tot het betalen van de uitkering.
Net als bij het ouderschapsverlof, gaat het bij de uitkering in het kader van het tijdskrediet om een forfaitair bedrag. Bij voltijds tijdskrediet bedraagt de uitkering bruto € 634,68; bij halftijds tijdkrediet € 317,33; en bij 1/5 tijdskrediet € 208,97 (€ 279,47 voor alleenstaande ouders).
Ook het tijdskrediet is verenigbaar met het Duitse Elterngeld. In welke mate de uitkering in het kader van het tijdskrediet verrekend wordt met het Duitse Elterngeld is afhankelijk van de persoonlijke situatie. Neem voor meer informatie contact op met uw Elterngeldstelle.
Net als het ouderschapsverlof kan het tijdskrediet niet gedeeld worden met de andere ouder.
Vlaamse aanmoedigingspremie
De Vlaamse aanmoedigingspremie is een premie van de Vlaamse Overheid die werknemers ontvangen in aanvulling op de uitkering van de RVA wanneer zij tijdelijk minder werken in het kader van een loopbaanonderbreking. Om aanspraak te kunnen maken op de Vlaamse aanmoedigingspremie moet u vanzelfsprekend in Vlaanderen werken. Daarnaast moet u minstens 12 maanden aaneensluitend gewerkt hebben.
De hoogte van de Vlaamse aanmoedigingspremie is afhankelijk van de hoogte van de loopbaanonderbreking. Bij een voltijdse loopbaanonderbreking bedraagt de maandelijkse premie bruto € 251,01 (€ 312,93 voor alleenstaande ouders); en bij een halftijdse onderbreking € 167,34 (€ 229,26 voor alleenstaande ouders). Deze bedragen gelden zowel voor het ouderschapsverlof als voor het tijdskrediet. Bij 1/5 ouderschapsverlof bedraagt de maandelijkse premie bruto € 83,67(€ 145,59 voor alleenstaande ouders); bij 1/10 ouderschapsverlof € 41,84 (€ 103,76 voor alleenstaande ouders).
Meer informatie over de Vlaamse aanmoedigingspremie vindt u via deze website: https://www.vlaanderen.be/werken/verlof-en-tijdelijk-minder-werken/vlaamse-aanmoedigingspremie.
Kinderbijslag en geboortepremie
Als u in Duitsland woont en in België werkt, kunt u aanspraak maken op kinderbijslag uit Duitsland en uit België. Werkt de andere ouder in Duitsland, dan ontvangt het gezin als eerste de kinderbijslag uit Duitsland. Werkt de andere niet of in België, dan ontvangt het gezin als eerste de kinderbijslag uit België. Is de kinderbijslag in het andere land hoger, dan ontvangt het gezin nog een aanvulling uit dat andere land totdat het gecombineerde bedrag uit beide landen gelijk is aan het hoogste bedrag. De bedragen en eventuele aanvullingen worden per kind berekend, niet voor het gezin als geheel.
De kinderbijslag in België is regionaal geregeld. Dit betekent dat Vlaanderen, Wallonië, Brussel en de Duitstalige Gemeenschap elk hun eigen kinderbijslagregelingen hebben. U hebt recht op de kinderbijslagregeling van de regio waarin u werkt. In principe stopt het recht op de Belgische kinderbijslag op het moment dat het kind 18 jaar oud wordt. Het recht op Belgische kinderbijslag kan echter doorlopen tot en met 24 jaar, op voorwaarde dat het kind een studie volgt.
Als u in België werkt, hebt u naast het maandelijkse basisbedrag ook recht op een geboortepremie. De geboortepremie wordt niet met de Duitse kinderbijslag verrekend.
Vlaanderen (Fons):
- Maandelijks basisbedrag: € 184,62 euro (tot en met 24 jaar oud) per kind
- Geboortepremie: € 1.269,25 per kind
Wallonië (famiwal):
- Maandelijks basisbedrag: € 192,73 (tot 18 jaar oud) of € 205,16 (van 18 tot en met 24 jaar oud) per kind
- Geboortepremie: € 1.367,74 per kind
Brussel (famiris):
- Maandelijks basisbedrag: € 186,51 (tot 12 jaar), € 198,94 (van 12 tot 18 jaar), € 198,94 (van 19 tot en met 24 jaar als geen hoger onderwijs) of € 211,38 (van 18 tot en met 24 jaar als hoger onderwijs) per kind
- Geboortepremie: € 1.367,74 voor het eerste kind, € 621,70 per volgend kind
Duitstalige Gemeenschap (Ministerium der deutschsprachigen Gemeinschaft)
- Maandelijks basisbedrag: € 188,89 (tot en met 24 jaar oud) per kind
- Geboortepremie: € 1.376,16 per kind
Ten slotte bestaan er nog verschillende sociale toeslagen en participatietoeslagen. Deze toeslagen verhogen het maandelijks basisbedrag. Voor meer informatie over deze toeslagen kunt u terecht bij uw uitbetaler.
Naast de publieke uitbetalers, waarnaar hierboven telkens verwezen wordt, zijn er ook private uitbetalers. Alle uitbetalers betalen dezelfde bedragen. Enkel de service die zij bieden kan verschillen. Voor meer informatie over de Belgische kinderbijslagregelingen, zoals aanspraak op aanvullende toeslagen, kunt u terecht bij uw uitbetaler.