In het Europese recht is geregeld dat een persoon onder het sociaal verzekeringsrecht van maar één land kan vallen. In de Europese Verordening 883/2004, waarin de coördinatie is geregeld, zijn verschillende regels opgesteld om te bepalen welk land bevoegd is.
Regelmatig komt het voor dat iemand in meerdere EU-landen werkt. Iemand woont in Nederland en werkt voor een Belgische werkgever ook thuis (home office) en bezoekt ook Nederlandse klanten, of men is internationaal vrachtwagenchauffeur voor een expediteur in België.
Als u in meerdere landen werkt, bevat de Europese Verordening aanwijsregels die bepalen welke sociale wetgeving moet worden toegepast. Van belang is in welk statuut u werkzaam bent: als zelfstandige, werknemer of ambtenaar. Tevens is van belang waar uw werkgever gevestigd is, en of u ook in Nederland (uw woonland) werkt.
Europese regelingen
In principe is iemand sociaal verzekerd in het land waar hij of zij werkt.
Werkt u alleen in België, dan is het niet lastig. U valt dan onder de Belgische socialezekerheidswetgeving en betaalt daar de socialezekerheidsbijdragen.
Maar wat als u in meerdere landen werkt? Dan is bepalend waar de werkzaamheden feitelijk worden uitgevoerd. Dit is vooral belangrijk als u voor uw Belgische werkgever vanuit huis werkt (home office), of als u klanten bezoekt in uw woonland, of als u voor een Belgische expediteur ook in Nederland rijdt.
- Werkt u voor uw Belgische werkgever ook in Nederland (uw woonland) en is dit 25% of meer van het totaal, dan valt u onder de Nederlandse sociale zekerheid. Is dit minder dan 25%, dan valt u onder de Belgische sociale zekerheid. Thuiswerken telt ook mee in de berekening van dit percentage, maar voor thuiswerken gelden bijzondere rgels. Zie daarvoor ook het volgende onderwerp.
- Werkt u voor verschillende werkgevers die in verschillende landen gevestigd zijn, waaronder Nederland, dan geldt de 25%regel. Als u 25% of meer van uw totale werktijd in Nederland werkt, dan is de Nederlandse socialezekerheidswetgeving van toepassing.
- Werkt u voor verschillende werkgevers die in verschillende landen gevestigd zijn, maar niet in Nederland, dan geldt alsnog de Nederlandse socialezekerheidswetgeving.
- Werkt u voor één buitenlandse werkgever in verschillende landen, maar niet in Nederland, dan geldt in principe de socialezekerheidswetgeving van het land waar de werkgever gevestigd is.
Werkt u zowel voor een Nederlandse als een Belgische werkgever, dan betekent dit dat een van deze werkgevers de socialezekerheidsbijdragen in het andere land moet afdragen.
Thuiswerken voor een buitenlandse werkgever
Werkt u voor een buitenlandse werkgever thuis, dan wordt dit gezien als werken in uw woonland. In de Europese Verordening zijn regels opgesteld onder welke socialezekerheidswetgeving u valt als u voor een buitenlandse werkgever (gedeeltelijk) thuiswerkt. Hier geldt de zogenaamde 25% regeling: werkt u 25% of meer van uw werktijd in uw woonland, dan valt u onder de socialezekerheidswetgeving van uw woonland. Met ingang van 1 juli 2023 is het mogelijk om tot 50% van uw werktijd thuis te werken, terwijl de socialezekerheidswetgeving van het land waar de werkgever gevestigd is van toepassing blijft. Hierbij gelden enkele voorwaarden:
- U werkt voor één of meerdere werkgevers in België,
- U werkt in België (het land waar uw werkgever gevestigd is), en
- U werkt thuis en verricht telewerk door middel van internet.
Daarnaast geldt:
- U verricht niet ook gewoonlijk werkzaamheden in een derde land,
- U werkt 25% of meer maar minder dan 50% thuis, en
- De betreffende landen hebben de overeenkomst getekend.
Er moet altijd door de Belgische werkgever een A1-verklaring in Belgié. worden aangevraagd op basis van de kaderovereenkomst volgens artikel 16 uit de Europese Verordening 883/2004. Uw werkgever vraagt dit aan bij de RSZ in Vlaanderen, bij de ONSS in Wallonië of bij de LSS in de Deutschsprachige Gemeinschaft.
Ambtenaren
Voor ambtenaren worden uitzonderingen gemaakt. Bij ambtenaren is de sociale zekerheid van de lidstaat waar de ambtenaar in dienst is van toepassing. Iemand die in meerdere landen werkt en in één land als ambtenaar werkt, is sociaal verzekerd in het land waar hij als ambtenaar werkt. Heeft iemand zowel in België als in Nederland het statuut van ambtenaar, dan moet volgens de 25%-regel beoordeeld worden welke socialezekerheidswetgeving van toepassing is.
Combinatie werknemer en zelfstandige
Werkt u in het ene land als werknemer en in het andere land als zelfstandige, dan valt u altijd onder de socialezekerheidswetgeving van het land waar u als werknemer werkt. Werkt u als werknemer in verschillende landen, en daarnaast als zelfstandige, dan moet volgens de 25%-regel bepaald worden in welk u als werknemer sociaal verzekerd bent.
Werkt u niet als werknemer, maar in verschillende landen als zelfstandige, neem dan contact op met een adviseur van het GrensInfoPunt.
Internationaal vrachtwagenchauffeurs
Voor internationaal vrachtwagenchauffeurs wordt geen uitzondering gemaakt. Ook hier geldt dat aan de hand van de 25%-regel bepaald moet worden welke socialezekerheidswetgeving van toepassing is.
Zeker in situaties van internationaal transport (al dan niet over de weg) is het van belang om goed alle relevante zaken goed in beeld te brengen. Een A1-verklaring aanvragen is een heel belangrijk onderdeel in dit geheel om zekerheid te krijgen.
Werken op een zeeschip
Voor werkzaamheden verricht aan boord van een zeeschip gelden bijzondere regels. In het algemeen worden de werkzaamheden aan boord van een zeeschip beschouwd als werkzaamheden die verricht worden in de lidstaat van de vlag waaronder het zeeschip vaart. Dat betekent dat de vlag waaronder het zeeschip vaart van doorslaggevend belang is. Echter, een uitzondering is als het loon betaald wordt door een onderneming die zijn zetel heeft in een andere lidstaat. Dan is de wetgeving van de lidstaat van de zetel van toepassing. Vandaar dat u vooraf altijd aanvullende informatie moet inwinnen om uw situatie helder te krijgen.
Voor Rijnvarenden geldt weer een aparte regeling, namelijk het Rijnvarendenverdrag.
Zeker in situaties van internationaal transport (al dan niet over de weg) is het van belang om goed alle relevante zaken goed in beeld te brengen. Een A1-verklaring aanvragen is een heel belangrijk onderdeel in dit geheel om zekerheid te krijgen.
Neem bij twijfel altijd contact op met een adviseur van het GrensInfoPunt.
Samenloop met werkloosheidsuitkering
De Europese Verordening geeft veel duidelijkheid over welke socialezekerheidswetgeving van toepassing is als iemand in een ander land gaat werken. Helaas bestaat over werken in een ander land in combinatie met een (gedeeltelijke) werkloosheidsuitkering onduidelijkheid. De meeste EU-lidstaten hanteren in dat geval de regel dat de sociale verzekeringswetgeving van het land dat de werkloosheidsuitkering uitkeert van toepassing is. Dit houdt in dat de werkgever altijd de premies voor de sociale zekerheid moet afdragen in het land waar de uitkering vandaan komt.
Nederland neemt het standpunt in dat als de werkloosheidsuitkering minder is dan 25% van het totale inkomen, de socialezekerheidswetgeving van het werkland van toepassing is. Is de werkloosheidsuitkering 25% of meer van het totale inkomen, dan is volgens Nederland de socialezekerheidswetgeving van Nederland van toepassing.
Is bovenstaande situatie op u van toepassing, vraag dan altijd een A1-verklaring aan.
A1-verklaring
U bent verplicht om bij de SVB een A1-verklaring aan te vragen als u in meerdere landen werkt. Deze verklaring is een beslissing waarin is vastgelegd welke sociale verzekeringswetgeving op iemand van toepassing is. Werkgevers hebben hier belang bij om dit bij hun salarisadministratie te bewaren en u moet mogelijk kunnen aantonen dat u in het correcte land sociaal verzekerd bent. Deze verklaring is ook nodig om te voorkomen dat ten onrechte socialezekerheidsbijdragen dubbel moeten worden afgedragen. Indien gelijktijdig gewerkt wordt in meerdere lidstaten, dan dient de A1-verklaring aangevraagd te worden in het woonland van de werknemer.
Omdat er altijd twijfelgevallen zijn en mensen misschien tussen wal en schip vallen is het mogelijk dat twee EU-lidstaten de afspraak maken van de regels af te wijken. Meer informatie hierover kunt u krijgen bij het Grensinfopunt.
Inkomstenbelasting
Voor de inkomstenbelasting is het anders geregeld. Om te beoordelen waar u belastingen moet betalen, zijn de belastingverdragen tussen de verschillende landen van belang. Als het alleen gaat om de situatie tussen Nederland en België, dan geldt het Belastingverdrag dat Nederland en België gesloten hebben. Hierin is in grote lijnen geregeld dat het inkomen uit werk wordt belast in het werkland. Iemand die in twee landen werkt, betaalt dus in twee landen loonbelasting. Dan is er sprake van een zogenoemde salary split.
Meer informatie vindt u in het thema Belastingen.
Werken in meer dan 2 landen (o.a. internationaal chauffeurs)
Werkt u in meer dan twee landen, waaronder in uw woonland en hebt u een werkgever in een ander land? Dan is de regel dat over de dagen die u in het land waar uw werkgever gevestigd is in dat land belasting betaalt en over de andere dagen in het woonland. Er geldt een uitzondering voor werknemers die meer dan 183 dagen in een derde land werken.
Neem in dit soort gevallen altijd contact op met een adviseur van het GrensInfoPunt of met Team GWO.