Werknemersstatuut
Traditioneel wordt in België een onderscheid gemaakt tussen bedienden – van wie het werk voornamelijk van intellectuele aard is – en arbeiders – die vooral manueel of handmatig werk verrichten. Hoewel het verschil tussen deze twee werknemerscategorieën steeds meer vervaagt, bestaan er nog altijd bepaalde verschillen.
Eén van die verschillen betreft bijvoorbeeld nog steeds het jaarlijks vakantieverlof: terwijl het vakantiegeld voor arbeiders wordt uitbetaald via een vakantiekas of via de Rijksdienst voor Jaarlijkse Vakantie, moet bij bedienden de werkgever dit rechtstreeks uitbetalen.
Arbeidsovereenkomst
In België worden arbeidsovereenkomsten afgesloten voor onbepaalde duur of voor bepaalde duur.
De arbeidsovereenkomst voor onbepaalde duur is de norm. Deze hoeft niet noodzakelijk schriftelijk te worden opgesteld (al wordt een schriftelijke overeenkomst sterk aanbevolen). Bepaalde clausules moeten echter verplicht schriftelijk worden vastgelegd om geldig te zijn (bijvoorbeeld een niet-concurrentiebeding).
Arbeidsovereenkomsten voor bepaalde duur worden afgesloten tot een vooraf afgesproken datum of voor een welomschreven opdracht. Ze eindigen op de contractueel vastgelegde datum of na voltooiing van de bepaalde opdracht, zonder dat er een opzegtermijn moet worden gerespecteerd of een verbrekingsvergoeding moet worden betaald.
Een arbeidsovereenkomst voor bepaalde duur moet verplicht schriftelijk worden opgesteld. Als deze niet uiterlijk bij de aanvang van de tewerkstelling ondertekend is, wordt aangenomen dat er een arbeidsovereenkomst voor onbepaalde duur bestaat.
In alle gevallen moet een geldige arbeidsovereenkomst de volgende elementen bevatten:
- Gegevens van de identiteit van beide partijen: werkgever en werknemer
- Datum van aanvang van de tewerkstelling
- Werkplaats en arbeidsduur
- Functie binnen de onderneming en de bijbehorende verplichtingen
- Duur van de arbeidsovereenkomst (onbepaalde duur, tot een vooraf vastgelegde einddatum, tot het einde van een duidelijk omschreven opdracht of vervanging)
- Loon en extralegale voordelen
- Wijze van beëindiging van de overeenkomst en eventuele vergoedingen of sancties
- Eventuele aanvullende bepalingen, zoals vertrouwelijkheidsclausules of niet-concurrentiebedingen
- De bevestiging van ontvangst van de arbeidsovereenkomst
De arbeidsovereenkomst moet in twee exemplaren worden ondertekend: één voor de werkgever en één voor de werknemer. Ze moet uiterlijk bij de indiensttreding worden ondertekend.
Daarnaast moet de arbeidsovereenkomst worden opgesteld in de taal van het gewest waar de onderneming is gevestigd. Zo moet een onderneming met zetel in Vlaanderen bijvoorbeeld een arbeidsovereenkomst in het Nederlands opstellen.
Proeftijd
In Belgische arbeidsovereenkomsten die na 1 januari 2014 zijn afgesloten, mogen werkgevers geen proeftijd meer opnemen. Door de invoering van het eenheidsstatuut voor arbeiders en bedienden is de opzegtermijn die werknemer en werkgever tijdens het eerste tewerkstellingsjaar moeten respecteren relatief kort, waardoor een proeftijd overbodig is geworden.
Er bestaan wel uitzonderingen voor studentenarbeid en uitzendwerk: in die gevallen gelden de eerste drie effectieve werkdagen als proeftijd. Zowel de werkgever als de werknemer kan de overeenkomst tijdens deze periode op elk moment en zonder vergoeding beëindigen.
Minumumloon
Werknemers van 18 jaar of ouder die voltijds werken in het kader van een arbeidsovereenkomst hebben, ongeacht de sector, recht op een minimumloon (revenu minimum mensuel moyen garanti / maandelijks gemiddeld gegarandeerd minimuminkomen).
Het wettelijke minimumloon voor werknemers van 18 jaar met maximaal 6 maanden anciënniteit bedraagt € 2.154,11 (stand op 1 januari 2026).
Vakantiegeld
Werknemers hebben recht op enkel en dubbel vakantiegeld. Tijdens het opnemen van het wettelijke jaarlijkse verlof ontvangt de werknemer het enkel vakantiegeld, dat wil zeggen de doorbetaling van zijn loon. Daarnaast heeft hij recht op het zogenoemde dubbel vakantiegeld. Voor bedienden bedraagt dit 92% van het brutomaandloon.
In België wordt er een onderscheid gemaakt tussen:
- Vakantiedienstjaar: Dit is het jaar waarin de arbeidsprestaties worden geleverd die recht geven op vakantiedagen en het daarbij horende vakantiegeld (jaar N).
- Vakantiejaar: dit is het jaar waarin de werknemer de hem toekomende vakantiedagen opneemt, dus het jaar na het vakantiedienstjaar (jaar N+1).
Wanneer een werknemer in België begint te werken, kan dit onderscheid ertoe leiden dat men in het eerste werkjaar geen volledig recht op wettelijk jaarlijks verlof heeft. Dit stond echter op gespannen voet met het Europese recht. Daarom is het nu mogelijk om aanvullend verlof – ook wel Europees verlof genoemd – aan te vragen, als een soort voorschot op het vakantiegeld van het daaropvolgende jaar.
Toelichtingen hierover vindt u op onze website onder het hoofdstuk Vakantie/Vakantiegeld, verderop op de pagina, en op de website van de Rijksdienst voor Sociale Zekerheid.
Loondoorbetaling bij ziekte
U bent in België verzekerd tegen arbeidsongeschiktheid. Wanneer u ziek wordt en niet kunt werken, ontvangt u eerst een deel van uw loon van uw werkgever. Aansluitend krijgt u in geval van ziekte doorgaans een uitkering van uw ziekenfonds.
Let echter op het volgende: Is uw ziekte het gevolg van een arbeidsongeval of een beroepsziekte? In dat geval ontvangt u een uitkering van de arbeidsongevallenverzekering van uw werkgever of van het Federaal Agentschap voor Beroepsrisico’s (Fedris). Verdere informatie over deze regelingen krijgt u bij de arbeidsongevallenverzekering of bij Fedris.
Meer hierover leest u op onze website onder Ziekte en arbeidsongeschiktheid.
Vakbonden
Als u lid bent of lid blijft van de Duitse vakbondskoepel DGB, heeft u recht op advies, juridische ondersteuning en fiscale begeleiding door de Belgische vakbonden CSC-ACV en FGTB-ABVV.